کورونا ویروس (COVID-19)

کرونا ویروس و یک رابطه دو طرفه با اضطراب

کرونا ویروس و اضطراب ناشی از آن

شیوع کرونا موجب بروز ترس و اضطراب می شود، زیرا سرعت انتقال آن بسیار بالا است. اگر میزان ترس و اضطراب در افراد افزایش پیدا کند احتمال دارد که فرد اختلال اضطراب بیماری و خود بیمار انگاری را تجربه کند. بنابراین، افراد باید با انجام راهکار های مفید سعی کنند ترس و اضطراب را کنترل نمایند و در صورت وخیم شدن اضطراب به روانشناس مراجعه کنند. در ادامه با مطالب زیر بیشتر آشنا می شوید:

کرونا ناشناخته اما گذرا!

ویروس کرونا به عنوان عامل بیماری کووید 19 در دسامبر سال 2019 میلادی در شهر ووهان چین شایع شد و پس از مدتی کوتاه با سرعتی باور نکردنی تمام کشور ها  و قاره ها را طی کرد. این بیماری تمامی افراد جامعه اعم از زن، مرد، افراد مسن، جوانان، کودکان و حتی نوزادان را نیز مبتلا می کند. سرعت انتقال این ویروس بسیار بالا است و به سادگی از فرد مبتلا به سایر افراد جامعه سرایت می کند. ویروس کرونا با حمله به ریه، به دستگاه تنفسی آسیب می زند . متاسفانه در حال حاضر دارویی برای درمان قطعی این بیماری کشنده وجود ندارد. در ابتدای شیوع ویروس کرونا تمامی دولت های جهان برای مقابله با این بیماری و پیشگیری از انتقال آن دستور دادند که کسب و کار ها تعطیل شوند، افراد در منزل بمانند و از هرگونه تجمع خودداری کنند.

کرونا ویروس گذرا است

در ابتدای شیوع ویروس کرونا در خانه ماندن کار چندان سختی به نظر نمی رسید زیرا افراد جامعه امیدوار بودند که با دو هفته قرنطینه خانگی اوضاع بهتر شود و تب کرونا فروکش کند. اما با ادامه روند انتقال ویروس کرونا و بالا رفتن تعداد افراد مبتلا به بیماری کووید 19 و همچنین افزایش میزان مرگ و میر بیماران موجب شده است که ترس و اضطراب در جامعه افزایش پیدا کند. ترس از ابتلا به بیماری، ترس از مرگ خود و یا از دست دادن عزیزان، ترس از بیکار شدن و وخیم شدن اوضاع مالی، و همچنین ترس از طولانی شدن وضعیت پاندمیک (همه گیری جهانی) بر روی روان و روحیه افراد تاثیر منفی می گذارد و باعث می شود که مردم در وضعیتی از لحاظ روانشناختی ناپایدار و دغدغه مند به سر ببرند.

علائم خفیف کورونا

علائم روانشناختی خفیف قابل درک هستند

در حین شیوع بیماری عفونی برخی پاسخ های شناختی، هیجانی یا رفتاری خفیف با شدت یافتگی کم می تواند قابل درک باشد. تغییر سریع در سبک زندگی، برنامه های مختل شده به دلیل محدودیت ها و تعامل های اجتماعی که تا حدود زیادی کاهش پیدا کرده اند، در شکل گیری علائم زیر نقش دارند:

  • ترس و نگرانی از سلامتی خود و سلامتی عزیزان.
  • احساس درماندگی به دلیل وضعیت اقتصادی یا شغل خود یا از دست رفتن خدمات حمایتی که به آنها اعتماد دارید.
  • علائم جسمی مانند خستگی یا تنش عضلانی
  • تغییر در الگوهای خواب یا تغذیه
  • مشکل در تمرکز و توجه
  • تحریک پذیری، بی قراری
  • احساس تنهایی و دور ماندن از دیگران
  • افزایش سوء مصرف مواد مخدر و الکل
  • کاهش انسجام تفکر و افزایش افکار منفی درباره سایر ابعاد زندگی
  • کاهش علاقه به فعالیت هایی که قبلا علاقه مند بودید
  • افسردگی

ترس از کورونا ویروس

ترس از کرونا

ترس از کرونا می تواند بر احساسات افراد تاثیر بگذارد و آن ها را با مشکل مواجه سازد، به ویژه اگر فرد قبلا نیز اختلال ترس را در زندگی فردی و اجتماعی خود تجربه کرده باشد. عدم قطعیت یکی از ویژگی های اجتماعی شیوع ویروس کرونا به شمار می رود و یکی از مشکل ترین مسائلی است که افراد، خانواده ها و دولت ها ناچار اند که با آن مواجه شوند. کسی نمی داند که این وضعیت تا چه زمانی ادامه خواهد داشت و یا شرایط تا چه حدی وخیم تر می شود. این مشکلات و نگرانی ها به سادگی می توانند به بحران روحی تبدیل شوند و فاجعه به بار بیاورند.

کورونا ویروس و شبکه های

ترس از کرونا با شبکه های اجتماعی ارتباط دارد

یکی از عواملی که موجب می شود ترس از کرونا افزایش پیدا کند این است که افراد به طور مداوم اخبار مربوط به کرونا را از طریق شبکه های اجتماعی و علی الخصوص فضای مجازی دنبال می کنند. این امر می تواند به سرعت آرامش را از افراد بگیرد و آن ها را دچار ترس و دلهره نماید و به جای این که امید به بهبود اوضاع را در دل افراد زنده نگه دارد موجب افزایش نگرانی می شود. بنابراین، افرادی که به سادگی دچار ترس از کرونا می شوند و آرامش شان را ازدست می دهند باید پیگیری اخبار را محدود کنند و مهم تر این که خبر ها را صرفا از منابع خبری آگاه و قابل اعتماد دنبال کنند.

فضای مجازی و تعدد منابع خبری نه تنها شرایط را به طور غیرمنطقی وخیم تر از آن چه که واقعا هست نشان می دهد و موجب افزایش ترس از کرونا می شود،  بلکه در اکثر موارد اطلاعاتشان اشتباه است. ارائه راهکار های غیرعلمی و به دور از تخصص مانند استفاده از الکل در بینی می تواند سلامت جسمی افراد را با خطر روبرو سازد.

کورونا ویروس و کنترل

تلاش برای کنترل شرایط اثر کاهنده ای بر ترس ندارد

یک عامل دیگر که می تواند ترس از کرونا را کاهش دهد این است که افراد بر روی چیزهایی تمرکز کنند که می توانند آن ها را کنترل کنند. در این شرایط که چیزی قابل پیش بینی نیست، مسائلی وجود دارند که خارج از کنترل افراد هستند، مسائلی مانند چگونگی رفتار انسان ها و اتفاقاتی که در آینده در جوامع رخ خواهد داد. بسیاری از افراد از فرط اضطراب و نگرانی به سراغ اینترنت می روند به این امید که بتوانند از لابه لای مطالب درج شده در اینترنت، پاسخ این سوالات را پیدا کنند. آن ها برای زندگی خود، اطرافیان، کل کشور و حتی جهان سناریو های مختلف می چینند، ،آن ها سعی می کنند آینده را پیش بینی کنند که از این طریق بتوانند بر استرس و ترس از کرونا غلبه کنند.

اما متاسفانه اوضاع بدتر می شود و ترس و تشویش آن ها با این کار بیشتر می شود، زیرا در مواقعی که فرد احساس ترس می کند ذهن او به سمت افکار و اتفاقات منفی می رود. از این رو، سناریو های چیده شده در اکثر مواقع منفی و استرس زا هستند. باید توجه داشت که هر چقدر افراد بر مسائلی تمرکز کنند که قادر نیستند برای آن ها راه حلی مناسب بیابند و قادر به کنترل کردنشان نیستند، غیر از ترس بیشتر، استرس شدید تر، فشار عصبی مضاعف و آسیب پذیر تر شدن کاری از پیش نخواهند برد.

کورونا ویروس و اضطراب

اضطراب کرونا

اضطراب به عنوان یک اختلال روانشناختی در سراسر جهان در حال افزایش است. تفاوت ترس و اضطراب در این نکته است که ترس یک امر عادی است و افراد در زندگی روزمره آن را احساس می کنند. ترس می تواند در اکثر مواقع امری قابل توجیه باشد و انسان ها را در در برابر خطرات محافظت کند، زیرا انسان ها همیشه سعی می کنند از چیزی که می ترسند دوری کنند و یا از قبل کارهایی انجام دهند که آن اتفاق ترس آور رخ ندهد. اما اضطراب حالتی شدید تر از ترس است و همیشه فرد را همراهی می کند. اضطراب اگر در دراز مدت رخ دهد، شدید تر می شود و دوره درمان را پیچیده تر می کند. یکی از عوامل ایجاد کننده اضطراب محیط زندگی فرد و تجربه آسیب های روانی است.

در شرایط کنونی که پاندمیک کرونا زندگی را در تمامی شهر ها و کشور های جهان مختل کرده است، رعایت کردن راه کار های ضروری و مفید مانند قرنطینه و فاصله اجتماعی از یک سو مثبت و سازنده است و از سوی دیگر، موجب می شود که افراد احساس تنهایی و انزوا بکنند. از آن جا که افراد نمی توانند مانند سابق با عزیزان خود دیدار داشته باشند و یا در مراسم های اجتماعی شرکت کنند، می ترسند که زنجیره تعلق خاطر آسیب ببیند و گرمی و صمیمیت روابط از بین برود.  ترس های مکرر و اضطراب شدید باعث می شود که سیستم ایمنی بدن ضعیف شود و در صورت مبتلا شدن به بیماری کووید 19 بدن توانایی مقابله با ویروس کرونا را نداشته باشد. از این رو، ضروری است که تمامی افراد جامعه در جهت آرام کردن خود و دوری از اضطراب کرونا گام هایی موثر بردارند.

کورونا ویروس و اضطراب

کاهش اضطراب خفیف کرونا امکان پذیر است!

به عنوان نمونه می توان برای کاهش اضطراب کرونا در زمانی که فرد احساس می کند نگرانی و ترس دارد بر او غلبه می کند حواسش را متوجه بدن و نفس کشیدن خود بکند، بر لحظه حال و اکنون تمرکز کند مثلا به بویی که در حال حاضر احساس می کند توجه کند، یا به صدایی که می شنود و یا به چیزی که می بیند و به طور همزمان نفس های عمیق بکشد.

نفس عمیق در کاهش اضطراب و به ویژه کاهش اضطراب کرونا بسیار موثر است، زیرا زمانی که فرد دچار ترس یا اضطراب شده است نفس هایش کوتاه می شود، نفس کوتاه این پیام را به مغز می رساند که خطر نزدیک است و او باید حالت تدافعی بگیرد، احساس خطر در این لحظه بر استرس و اضطراب می افزاید و اوضاع را بدتر می کند. اما زمانی که فرد نفس عمیق می کشد، ذهن این پیام را دریافت می کند که امنیت برقرار است و چیزی برای ترسیدن وجود ندارد، به همین علت فرد و بدن آرامش پیدا می کنند.

کورونا ویروس و اضطراب بیماری

اختلال اضطراب بیماری و ویروس کرونا

اضطراب بیماری یا در اصطلاح روانشناختی نوسوفوبیا زمانی اتفاق می افتد که فرد به طور دائمی از یک بیماری خاص هراس دارد و نوعی اضطراب و ترس بیش از حد را تجربه می کند. معمولا اضطراب بیماری، ترس از مبتلا شدن به بیماری های همه گیر و خطرناک مانند اچ آی وی، سرطان و در حال حاضر بیماری کووید 19 را شامل می شد، بیماری همه گیر جهانی که ناشی از انتقال ویروس کرونا به بدن انسان است. افرادی که از اختلال اضطراب بیماری رنج می برند معمولا حتی پس از آزمایش دادن و منفی بودن جواب آزمایش همچنان از مبتلا شدن به بیماری می ترسند و سطحی بالا از اضطراب را تجربه می کنند. پس ممکن است بار دیگر و بار های دیگر به مطب پزشک مراجعه کند و آزمایش ها را مجددا تکرار نماید، زیرا ذهن و روان او به طور مداوم درگیر مبتلا شدن به بیماری است.

اختلال اضطراب بیماری علاوه بر تاثیر بر ذهن و روان فرد، بر جسم او نیز تاثیر بگذارد. برخی از افرادی که از اختلال اضطراب بیماری رنج می برند علائمی مانند عرق کردن به طور غیر معمول، احساس سرگیجه و تاری دید، حالت تهوع، مشکلات بی خوابی و کم خوابی، و همچنین تند شدن نبض و تنفس را احساس می کنند. بعضی از این افراد ترجیح می دهند چیزی در مورد بیماری که از آن هراس دارند نشوند و یا مطلبی در آن خصوص نخوانند اما برخی دیگر از افرادی که از اختلال روانی و ذهنی اضطراب بیماری رنج می برند تمایل دارند که به طور مداوم سایت های مختلف را چک کنند، کتاب هایی که درمورد آن بیماری نوشته شده است بخوانند و یا سعی کنند تمامی اخبار پزشکی را دنبال کنند که از این طریق بتوانند مانع از مبتلا شدن خود به بیماریی که از آن ترس دارند شوند.

کورونا ویروس و اختلال اضطرابی

اضطراب مزمن در دوران کرونا ممکن است از نوع نوسوفوبیا می باشد

در طول دوره شیوع ویروس کرونا بسیاری از افراد از مبتلا شدن می ترسند، از این رو افراد جامعه و خانواده ها باید بسیار مراقب باشند که این ترس تبدیل به اضطراب بیماری نشوند. زیرا رفع ترس از کرونا ساده تر از درمان اضطراب کرونا و در مجموع درمان اختلال اضطراب بیماری توسط روانشناس است.

کورونا ویروس و خود بیمار انگاری

اختلال خود بیمار انگاری و ویروس کرونا

خود بیمار انگاری (هایپوکندریا) اختلالی روانی است که رابطه ای بسیار نزدیک با اختلال اضطراب بیماری دارد، تا جایی که برخی از افراد آن ها را به جای یکدیگر به کار می برند. اما واقعیت این است که خود بیمارانگاری مرحله ای است که پس از شدت یافتن اضطراب بیماری اتفاق می افتد. منظور این است که فردی که از اختلال اضطراب بیماری رنج می برد فقط از این امر وحشت دارد که مبادا به بیماری مبتلا شود. ذهن او به طور مکرر حول محور مبتلا شدن می چرخد و برای پیشگیری از ابتلا به درمانگر های متعدد مراجعه می کند. اما در اختلال خود بیمار انگاری فرد به طور واقعی فکر می کند که به بیماری مبتلا شده است.

یعنی زمانی که این فرد به درمانگر مراجعه می کند نمی گوید می ترسم کرونا گرفته باشم، بلکه به طور صریح و مستقیم عنوان می کند که کرونا گرفته ام حتی اگر هیچ علائمی نیز نداشته باشد. چنین فردی به طور قطع در انجام فعالیت های روزانه خود و همچنین در به جا آوردن وظایفی که در زندگی روزمره دارد با مشکل مواجه می شود، فعالیت ها و وظایفی مانند به سرکار رفتن، ارتباط با همسر و اعضای خانواده، تمرکز بر موضوعات مختلف و همچنین امید به آینده و داشتن چشم اندازی روشن در مورد زندگی خود و خانواده. علاوه بر ایجاد اختلال در عملکرد روزانه، خود بیمار انگاری بر جسم و ذهن و روان بیمار نیز تاثیر منفی می گذارد.

کورونا ویروس و هیپوکاندریا

علائم هایپوکندریا شامل موارد زیر است

  • نشخوار فکری زیاد درباره ابتلا به یک بیماری جدی.
  • علائم جسمی وجود ندارد یا اگر وجود دارد از حداقل شدت برخوردار هستند
  • اگر یک بیماری طبی وجود دارد یا احتمال واقعی خطر برای ابتلا به آن وجود دارد نگرانی و نشخوار فکر درباره آن بیش از حد است و تناسبی با وضعیت ندارد.
  • اضطراب مرتبط با سلامتی از شدت بالایی برخوردار است.
  • فعالیت های مرتبط با سلامتی از جمله وارسی علائم یا اجتناب از درمانگر افراطی است.

در این روز ها که بیماری کووید 19 به شدت شیوع یافته است و ترس از کرونا با همان سرعت و یا حتی بسیار سریع تر از خود ویروس کرونا در میان انسان ها و جوامع و کشور های مختلف پخش می شود، افراد باید مراقب باشند که دچار اضطراب پاتالوژیک نشوند. برای پیشگیری از این واقعه باید نکات بهداشتی و فاصله اجتماعی را رعایت کنند و تا جایی که امکان دارد در منزل بمانند و اگر احساس کردند ترس و اضطراب برایشان غیرقابل تحمل شده است به روانشناس مراجعه کنند و از مشاوره های روانشناختی و یا مشاوره آنلاین جهت کسب آرامش بهره ببرند.

محافظت از خود در مقابل کورونا ویروس

چگونه از سلامت روان خود در دوران کروناویروس محافظت کنیم

همه گیری کروناویروس بر سلامت روان تمامی مردم جهان تاثیر گذاشته است. براساس دستورالعمل های مربوط به سلامت روان کمیته دائمی سازمان ملل متحد اصول اولیه حمایت از سلامت روان در مواقع اضطراری عبارتند از:

  • سعی کنید آسیب یا جراحتی نبینید.
  • حقوق بشر و برابری را ارتقا دهید.
  • از رویکردهای مشارکتی استفاده کنید.
  • از منابع و ظرفیت های موجود استفاده کنید.
  • از مداخلات چند جانبه استفاده کنید.
  • از سیستم های حمایتی یکپارچه کار فاصله نگیرید.

اضطراب و نگرانی ها در مورد COVID-19 و تأثیر آن می تواند جدی باشد. فاصله گذاری اجتماعی، این نگرانی ها را به چالشی جدی تر تبدیل کرده است. روشهای سالم تر در دوره حضور این بیماری را بیاموزید:

روابط و پیوندهای بین فردی را حفظ و تقویت کنید

اگر بیشتر در خانه هستید و از دیگران فاصله دارید، از انزوای اجتماعی خودداری کنید. هر روز برای برقراری ارتباطات از شیوه های ممکن استفاده کنید.

مثبت اندیشی اجباری ضرورتی ندارد

سعی نکنید احساسات دشوار خود را از بین ببرید یا خود را مجبور به “مثبت فکر کردن کنید”، زیرا واقعیت با این تجربه فعلی شما برای اجبار در تعارض قرار می گیرد

ابراز احساسات مفید است

یک روش امن و کنترل شده برای تأیید و ابراز احساسات و هیجان های دشوار خود پیدا کنید، به عنوان مثال با نوشتن آنها در یک نامه یا صحبت با یک دوست.

کمالگرا نباشید

واقع بینانه نیست که فکر کنید همه کارهای قبل از کرونا را می توانید انجام دهید. ناسازگاری کمال گرایی کاملاً مشخص است. برخی فعالیت ها را به نفع سلامتی خود کنار بگذارید.

دکتر رامین علوی نژاد

فهرست